Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là một bản thiết kế chiến lược vĩ mô, đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc về tư duy lý luận và năng lực cầm quyền của Đảng trong bối cảnh mới. Lần đầu tiên, khái niệm “Kỷ nguyên vươn mình” được định danh rõ ràng, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử mang tính chất “bứt phá” thay vì chỉ phát triển tiệm tiến. Nếu như 40 năm đổi mới vừa qua là giai đoạn tích lũy, ổn định và thoát nghèo, thì giai đoạn tới được Đảng ta xác định là thời điểm để dân tộc thực sự cất cánh, hướng tới vị thế của một quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Tinh thần cốt lõi xuyên suốt các văn kiện lần này là sự chuyển dịch mạnh mẽ, quyết liệt từ tư duy “định hướng” sang tư duy “quản trị thực thi”, yêu cầu mọi nghị quyết phải được cụ thể hóa bằng những sản phẩm đo đếm được, với thước đo cuối cùng là hiệu quả thực tế và hạnh phúc của Nhân dân.
Bước chuyển về tư duy
Điểm nhấn quan trọng nhất trong tư duy lý luận của Đại hội XIV là việc xác lập khái niệm “Tự chủ chiến lược”. Trước đây, chúng ta thường nói về độc lập, tự chủ với hàm ý không lệ thuộc, giữ vững chủ quyền. Nhưng trong bối cảnh thế giới đầy biến động và rủi ro hiện nay, nội hàm của “tự chủ chiến lược” đã được nâng lên một tầm cao mới: Đó là sự chủ động kiến tạo cuộc chơi thay vì chỉ thích ứng. Việt Nam sẽ chủ động lựa chọn con đường phát triển, chủ động thiết kế các mối quan hệ đối ngoại và quan trọng nhất là phải làm chủ được công nghệ, nguồn lực để đứng vững trước các cú sốc từ bên ngoài. Tư duy này đòi hỏi chúng ta phải chuyển từ trạng thái “phòng thủ” sang trạng thái “kiến tạo”, mở cửa hội nhập sâu rộng nhưng vẫn nắm chắc vận mệnh quốc gia trong tay mình.
Để hiện thực hóa tư duy đó, “Thể chế” được Đảng xác định là khâu đột phá mang tính quyết định, là đòn bẩy của đòn bẩy. Thực tiễn đã chứng minh rằng nguồn lực của đất nước, từ tài nguyên thiên nhiên đến trí tuệ con người, là vô cùng to lớn nhưng bấy lâu nay vẫn chưa được giải phóng trọn vẹn do những rào cản, những điểm nghẽn của cơ chế. Do đó, nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ này là xây dựng một hệ sinh thái thể chế phát triển đồng bộ, minh bạch. Một thể chế tốt sẽ đóng vai trò như dòng chảy khơi thông mọi nguồn lực, kích thích sự sáng tạo và giảm thiểu tối đa các chi phí xã hội không cần thiết. Việc tích hợp ba báo cáo lớn thành một Báo cáo chính trị thống nhất tại Đại hội lần này chính là minh chứng cho tư duy hệ thống ấy, giúp khắc phục triệt để tình trạng “mạnh ai nấy làm”, tạo nên sự thống nhất tuyệt đối từ tư duy đến hành động trong toàn hệ thống chính trị.
Khát vọng tăng trưởng kinh tế với 4 chuyển đổi
Trên nền tảng tư duy mới, chiến lược phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026 – 2030 đặt ra những mục tiêu đầy thách thức nhưng cũng đầy cảm hứng và động lực. Con số tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên là một mục tiêu chưa từng có trong lịch sử 40 năm đổi mới. Điều này thể hiện quyết tâm chính trị cực cao để Việt Nam không bị tụt hậu và tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Để đạt được tốc độ tăng trưởng thần tốc này, mô hình tăng trưởng dựa trên vốn và lao động giá rẻ đã hoàn toàn không còn phù hợp. Thay vào đó, chúng ta buộc phải thực hiện đồng bộ “Bốn chuyển đổi” lớn: Chuyển đổi số, Chuyển đổi xanh, Chuyển đổi năng lượng và Chuyển đổi nguồn nhân lực.
Trong bức tranh kinh tế mới, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được đặt vào vị trí trung tâm, là động lực chính thay thế cho tài nguyên thiên nhiên. Chúng ta sẽ tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng mới và vật liệu tiên tiến. Hạ tầng chiến lược sẽ tiếp tục được đặc biệt tập trung thực hiện với việc hoàn thành trên 3.000 km đường bộ cao tốc, khởi công và hoàn thiện hệ thống đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, cùng với các cảng biển cửa ngõ và sân bay quốc tế. Những công trình này chính là những mạch máu kinh tế, tạo ra không gian phát triển mới cho các vùng miền và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Song song với đó, việc cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 và phát triển kinh tế tuần hoàn cho thấy Việt Nam đã sẵn sàng cho một nền kinh tế xanh, bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng và bảo vệ môi trường sống.
Bộ máy tinh gọn, hiệu quả
Để vận hành một chiến lược đồ sộ như vậy, nhân tố con người và tổ chức bộ máy đóng vai trò then chốt. Công tác xây dựng Đảng nhiệm kỳ Đại hội XIV được đặt ra với những yêu cầu khắt khe hơn bao giờ hết về sự tinh gọn và hiệu lực. Cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị không chỉ dừng lại ở việc sáp nhập cơ học, mà là sự thay đổi về chất để bộ máy hoạt động “đúng vai, thuộc bài”, tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Tinh thần “nói đi đôi với làm” được cụ thể hóa bằng những thời hạn, tiến độ rõ ràng trong Chương trình hành động. Chẳng hạn, đến tháng 6/2026 phải hoàn thành việc số hóa hồ sơ cán bộ và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ; hay hoàn thành các đề án về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng ngay trong năm đầu nhiệm kỳ. Cơ chế đánh giá cán bộ sẽ thực sự đổi mới theo nguyên tắc “có vào, có ra, có lên, có xuống”, dựa trên sản phẩm cụ thể và kết quả đo lường được. Người đứng đầu sẽ phải chịu trách nhiệm cao nhất về kết quả thực hiện nhiệm vụ; sự trì trệ, né tránh trách nhiệm sẽ không còn chỗ đứng trong bộ máy công quyền mới. Đặc biệt, công cuộc phòng chống tham nhũng, tiêu cực sẽ được đẩy mạnh gắn liền với việc xây dựng văn hóa liêm chính, giáo dục đạo đức cách mạng, để cán bộ không chỉ “không dám” mà còn “không muốn” và “không cần” tham nhũng.
Từ nghị quyết đến sản phẩm và lời hứa với Nhân dân
Thước đo cuối cùng cho mọi chủ trương, chính sách chính là sự thay đổi trong cuộc sống của người dân. Đại hội XIV xác định rõ: Văn kiện không được nằm trên giấy mà phải biến thành của cải vật chất, thành niềm vui và hạnh phúc của Nhân dân. Những sản phẩm cụ thể đã được hoạch định rõ nét: Đó là mục tiêu cơ bản xóa bỏ hoàn toàn nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo và chuyển từ “xóa đói giảm nghèo” sang “nâng cao phúc lợi và hạnh phúc của Nhân dân”; là đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội để người lao động có chốn an cư; là hệ thống y tế, giáo dục chất lượng cao để mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của sự phát triển.
Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số sẽ không còn là những khái niệm trừu tượng khi người dân có thể thực hiện mọi thủ tục hành chính một cách minh bạch, nhanh chóng trên môi trường mạng, giảm thiểu sự nhũng nhiễu và chi phí không chính thức. Việc phát triển văn hóa, con người Việt Nam cũng được chú trọng ngang tầm với kinh tế, chính trị, để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, soi đường cho quốc dân đi.
***
Đại hội XIV mở ra một chân trời mới với những khát vọng lớn lao, nhưng cũng đặt lên vai mỗi cán bộ, đảng viên và người dân những trọng trách nặng nề. Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc không tự nhiên đến, mà nó được kiến tạo từ chính bàn tay, khối óc và sự đoàn kết đồng lòng của hơn 100 triệu người con đất Việt. Với một bản thiết kế chiến lược khoa học, thực tiễn, với một quyết tâm chính trị “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”, chúng ta có đủ cơ sở để tin tưởng rằng, những mục tiêu của Đại hội XIV sẽ sớm trở thành hiện thực.
“Chung sức đồng lòng dựng cơ đồ Việt Nam sáng mãi rạng ngàn thu.”
Đó là mệnh lệnh từ trái tim, là lời hiệu triệu của non sông gấm vóc, thúc giục chúng ta hành động ngay từ hôm nay, biến khát vọng thành hiện thực, đưa đất nước tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc vào kỷ nguyên mới.
Lời thề non nước đã vang ngân,
Triệu trái tim chung một nhịp vần.
Biến trang Nghị quyết thành sự sống,
Đem lại vinh quang, hạnh phúc Dân.
Đường lớn thênh thang, cờ đã phất,
Kỷ nguyên bứt phá, chí kiên tâm.
Sánh vai cường quốc, ngời châu Á,
Rạng rỡ Việt Nam, đẹp bội phần.
Nguyễn Anh Trung
